Genel

Osmanlı'da müsadere sistemi nedir?

Osmanlı İmparatorluğu, köklü tarihinde pek oldukca değişik yönetimsel ve mali sistem uygulamıştır. Bu sistemlerden biri de müsadere, kısaca devletin belli durumlarda vatandaşların malına el koymasıdır. Peki, bu sistem iyi mi işlerdi ve hangi koşullarda devreye girerdi? Osmanlı’da müsadere sisteminin temelleri ve uygulanış biçimleri üstüne merak edilenler bu yazımızda.

Osmanlı İmparatorluğu, yüzyıllar süresince yargı sürdüğü topraklarda çeşitli yönetim teknikleri geliştirdi. Bu tekniklerden önde gelen müsadere sistemi, devletin bilhassa haksız kazanç elde eden ya da devlete ihanet eden bireylerin mal varlıklarına el koyması anlamına gelmekteydi. İşte, bu karmaşık ve bir çok süre tartışmalı sistem hakkında bilmeniz gerekenler.

Müsadere sistemi nedir?

Osmanlı İmparatorluğu’nun yönetiminde mühim bir yer tutan müsadere sistemi, devletin haksız kazançla zenginleşmiş görevlilerin mal varlıklarına el koyma usulünü ifade eder. Bu uygulama, 17. yüzyıldan itibaren bilhassa yüksek dereceli memurların ölümü yada idamı sonrasında mal varlıklarına el konulmasıyla geniş bir yelpazeye yayıldı.

Osmanlı yönetiminde, devlet görevlerinden elde edilmiş kazançların kamuya ilişkin olduğu kabul edilerek müsadere uygulamaları başlatıldı. Bu sayede, mühim makamlara yükselen kişilerin, adaletsiz kazançlar elde etmeleri durumunda cezalandırılması ve devlete ilişkin mal varlıklarının korunması amaçlandı. Bilhassa Fatih Sultan Mehmet döneminden itibaren bu uygulama dizgesel hale getirildi ve devletin enerjisini koruma amacını taşıdı.

Ancak zaman içinde, müsadere yalnız adaleti sağlamak yerine devlet yetkilileri tarafınca kendi çıkarları doğrultusunda kullanılmaya başlandı. Taşra yöneticileri, bölgedeki zenginlerin mal varlıklarına da müsadere uygulayarak, devlete maddi kazançlar sağlamaya çalıştılar.

II. Mahmut döneminde ise müsadere uygulamaları belirli kurallara bağlandı. Artık, müsaderenin sadece kamu malı olduğu mahkeme kararıyla saptanan servetlere uygulanabileceği belirlendi. Bu düzenleme, müsaderenin tadı uygulanmasını engellemeye yönelik bir adımdı.

1839 senesinde Tanzimat’ın ilanıyla beraber ise müsadere sistemi tamamen kaldırıldı. Osmanlı İmparatorluğu, daha öngörülebilir ve adil bir yönetim anlayışıyla devam etme yolunda mühim reformlar gerçekleştirmiş oldu. Bu reformlar, Osmanlı’nın modernleşme sürecinde mühim bir adım olarak kabul edilir.

Müsadere sistemi, Osmanlı’nın tarihsel sürecinde adaleti sağlamak ve devlet enerjisini korumak amacıyla ortaya çıkmış, sadece süre içinde çeşitli dönemlerde değişik amaçlarla kullanılmış mühim bir yönetimsel vasıta olarak öne çıkmaktadır.

Kaynak: Haber Merkezi

İlgili Makaleler

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu